حقوق امروزی زنان
درباره سایت
آخرین مطالب
امکانات وب
حق زن در تصرف اموال
تتبع و نگارش: رستم پیمان
یادداشت:
زن بحیث یک انساندارای حقوق متعدد است و از طرف دیگر، صحبت کردن از حقوق زن به صورت عام تمام حقوقرا در بر می گیرد که یک شخص بحیث یک انسان دارا است. بناً تعداد حقوق که در این مجموعهدرج گردیده اند، به هیچ صورت جامع افراد نمی باشند.
از طرف دیگر؛ بحثمفصل پیرامون هر حق زن بسیار گسترده بوده و سیاه کردن چند صفحه در این مجموعه بهمعنی پوشش کلی حقوق متذکره نمی باشد. بل بحث مختصر است که فقط می توان آنرا یکرویکرد گذرا یاد کرد.
در این مجموعهکوشیده شده است که هر حق با در نظرداشت اصول علمی حقوق تعریف شده و بعداً پیرامونآن از چهار منبع مهم ( قانون، آیات قرآن کریم، احادیث رسول الله و کنوانسنیون هایبین المللی) اسناد جمع گردند و در اخیر هم، موضوع مرتبط تحت عنوان «متفرقه» درجگردد.
«مجموعه حقوق زن»در قالب 16 قسمت بدست نشر سپرده خواهد شد. نگارنده از تمام اشخاص که این مجموعه رامطالعه می کنند، صمیمانه خواهشمند است که لطف نموده نظریات شان را پیرامون کمی وکاستی های آن با نگارنده از آدرس های ذیل شریک سازد.
0093-799-810766
در این بحث در مورد استقلالیت مالی زن بحث خواهدشد، که بخشعمده آن را، حق زن در تصرف اموال قرار میدهد.
تعریف حق زن در تصرف اموال:
حق زن در تصرف اموال عبارتاز آن نوع حق زن می باشد که زن مستقلانه بر اموال خود تصرف نموده و هیچ کسی مانع استفاده جایز از آننگردد.
مبنی حق زن در تصرف اموال:
الف)آیت: دردین مبین اسلام زنان مانند مردان دارای حق تصرف در اموال می باشند و می توانند کهاز استقلالیت اقتصادی برخورار بوده و دارای اموال مستقل و کاملاً جدا از اموالشوهر باشند. مانند مردان خرید و فروش نموده و تجارت پیشه نمایند که حضرت خدیجههمسر پیامبر یکی از زنان تجارت پیشه مشهور در تاریخ اسلام می باشد. و امروز همزنان فعال در عرصه اقتصادی در جهان اسلام بیش از حد می باشد که مصداق آن اتحادیهها، انجمن ها، صنف ها و غیره تجمعات اقتصادی زنان است.
خداوندمی فرماید: " لِّلرِّجَالِ نَصِيبٌ مِّمَّااكتَسبُوا وَ لِلنِّساءِ نَصِيبٌ" (1)؛ ترجمه: "مردان را از آنچه کسبمى کنند و نیز زنان را از آنچه به دست مى آورند بهره اى است". مفاد آیه فوقچنین خواهد بود که هر یک از زن و مرد، آن چیزى را که به دست مى آورند - خواهاختیارى باشد; مانند کسب درآمد یا غیراختیارى; مانند ارث و غیره - به خودشاناختصاص دارد و حق استفاده و بهره بردارى را به طور مستقل خواهند داشت. مرحوم علامهطباطبایى در تفسیر این آیه در کتاب تفسیر المیزان مى گوید: "اگر مرد و یا زن از راه عمل چیزى به دست مى آورد خاص خوداوست و خداى تعالى نمى خواهد به بندگان خود ستم کند .از اینجا روشن مى شود که مراداز اکتساب در آیه نوعى حیازت و اختصاص دادن به خویش است; اعم از این که این اختصاصدادن به وسیله عمل اختیارى باشد نظیر اکتساب از راه صنعت و یا حرفه یا به غیر عملاختیارى. لیکن بالاخره منتهى مى شود به صفتى که داشتن آن صفت باعث این اختصاص شدهباشد... و معلوم است که هر کس، هر چیزى را کسب کند از آن بهره اى خواهد داشت و هرکسى هر بهره اى دارد، به خاطر اکتسابى است که کرده است ."
برعلاوه آیه فوق، در آیه "الناس مسلطون على اموالهم " خداوند مجدداً بر حقتملیک و تملک بجیث یک قاعده عام (تسلیط) تأکید داشته است. مفاد قاعده مزبور چنیناست که همه مردم اعم از زن و مرد نسبت به اموال خودشان حق هر گونه تصرفى را دارندو استثنایى هم در مورد این که زن یا زوجه نتواند در اموال خودش تصرف نماید، واردنشده است، به علاوه روایت "لایحل مال امرء مسلم الا بطیب نفسه ". بدینمعنى است که تصرف در مال شخص مسلمان بدون رضایت او جایز نیست و نیز عمومات متعدددیگرى که در آیات و روآیات به این مضمون وارد شده است دلالت بر این مدعا دارد وهیچ تخصیص و استثنایى که شوهر را مجاز نماید در اموال همسر خود تصرف کند، وجودندارد; بر پایه این استدلال، دست مرد از اموال زن کوتاه شده و حق هر گونه مداخلهدر اموال زن از شوهر سلب گردیده است.
زنمی توانند ارث ببرد، از زوج مهریه اخذ نماید و پول خود را به گردش انداخته و مانندمردان سرمایه بی اندوزد. دين مقدس اسلام، براي زنان با تمام انواع و اقسام حقملکيت را ثابت و معين و با تمام انواع مشروعه حق تصرف ايشان را اثبات کرده است،مثل مردان با آنها حق وصيت و ميراث را اعطا نموده، اختيار بيع و شرا را به آنهاداده، حق اجاره، هبه، عقاري، وقف، صدقه، کفاله، حواله، رهن و امثالهم را به ايشانسپرده است.
درقرآن کريم تملک مالي، ثروت و حق وراثت براي زنان بدين عبارت تصريح گرديده است،ترجمه آيه:"براي مردها حصهاي است از آن امواليکه به وراثت گذاشتند پدران ومادران و ديگر خويشاوندان شان، هم چنان براي زنان حصهاي است از آن امواليکهگذاشته پدران، مادران و ديگر خويشاوندان ايشان، کم باشد يا زياد، يک حصه مقرر کردهشده است."
دينمقدس اسلام مهر را يک حق مسلم زنان قرار داده مردها را توصيه نمود که اين حق ثابتهآنها را به خوشي خود اعطا نمايند آنها را جهت اداي مهرهاي شان مورد تعدي و تجاوزقرار ندهند. خداوند متعال در اين رابطه ارشاد فرموده، ترجمه آيه: "بدهيد مهرزنان را به خوش دلي، بدون نزاع و تعدي و تجاوز".
تصريح بايد داشت که مهر حقمسلم زن است، اوليا و شوهر حق تصرف آن را ندارند، زيرا تصرف ايشان در ملک غيرمحسوب خواهد شد. زنان بالغ و رشد يافته ميتوانند با ميل و اشتياق و رضايت خاطر بهتمام يا قسمتي از مهريه خود را از ذمه زوج ساقط و يا بخشش نمايند، حتا پدر نميتواندمهريه دختر خود را بخشش نمايد در صورتيکه دختر صغيره باشد، بخشش پدر به اذن ورضاي دختر موقوف خواهد بود.
ب)حدیث:برعلاوه آیات متذکره در مورد حق تصرف زن در اموال، سنت رسول الله نیز مبین حق تصرف زن است. چنانچه فوقاً در بحث حق مهریهزن صحبت کردیم که رسول الله با هیچ یک از زوجات شان بدون پرداختن مَهر ازدواجننموده است.
و در کنار حقوق فوق زن درتصرف اموال، زن از خانه پدر اموال تحت عنوان جهزیه با خود می آورد و جهيز مالي است که زن علي الرسم در مواقعازدواج با خود به منزل شوهر ميبرد و علاوه بر استفاده خود به شوهر نيز اباحهانتفاع آن را مينمايد. اين مال در ملکيت زن خواهد ماند و شوهر مالک آن نميشود.
ج) قانون: حق زن درتصرف اموال در تمام قوانینمرتبط به موضوع، تسجیل یافته است. چنانچه در مباحث متعدد از حقوق ارث، نفقه، مهرو... زن یاد نمودیم. و مطابق به حکم مادۀ سی و جهارم قانون منع خشونت علیه زن، منعزن از تصرف در اموال جرم پنداشته شده است و مرتکب آن به حبس قصیری که از سه ماهبیشتر نباشد، محکوم می گردد.
د)کنوانسنیون های بین المللی:مطابق به مادۀ چهاردم و پانزدهم اعلامیه حقوق بشر اسلامی، هر انسان حق دارد کسبمشروع بکند، وهر انساني حق مالک شدن از راههاي شرعي را دارد و مي تواند از حقوقمالکيت به گونه اي که به خود و يا ديگران و يا جامعه ضرر نرساند ، برخوردار باشد ونمي توان مالکيت را از کسي سلب، مصادره و ضبط کرد مگر بنابر ضرورت حفظ منافع عموميو در مقابل پرداخت غرامت فوري، عادلانه و طبق شرع .
و هم چنان بر اساس مادۀهفدهم اعلامیه جهانی حقوق بشر، هركس می تواند که به تنهایی یا با شراكتدیگران دارای حق مالكیت باشد. و هیچ کسینمی تواند که مالكیت شخص دیگر را بر خلاف قانون از وی سلب كند.
متفرقه (بانوی ثروتمند حجاز و تجارتش):
درآن زمان که مردم مکه از راه تجارت امرار معاش می کردند خدیجه نیز از آنجا که ازثروتمندان مکه و کارهای تجارتی می کرد و چندین شتر در دست کارگزاران او بود که دراطراف کشورهایی مثل شام، مصر و حبشه، رفت و آمد داشت. وقتی آوازه درستی و امانتداری و خوش خلقی رسول خدا را شنید و لقبمحمد امین را از او دید، در پی مذاکراتی که با ابوطالب، عموی پیغمیر کردمحمدامین را در کاروان تجارتی خود، درامور مربوط به دادوستدهایش انتخاب کرد. و از آن پس پیامبر گرامی اسلام در دورانجوانی در سفرهای تجارتی برای حضرت خدیجه سود فراوانی بدست آورد. در سفری که پیغمبربرای تجارت به شام رفت، حضرت خدیجه غلام خود میسره را همراه او کرد و دستور داد تاهمه جا او را همراهی و مراقبت نماید. درشهر بصری در نزدیکی شام به راهبی به نامنسطورا برخورد کردند که او به غلام، از آینده پیغمبر و نبوت او خبر داد و از طرفیسود بسیاری عاید آنها شد که تا آن موقع در هیچ سفری به این اندازه سود نبردهبود. بعد ازبرگشت از شام، میسره، احوالات سفر و گفتار راهب و مشاهداتش را که از عظمت و معنویتمحمد بود، برای خدیجه تعریف کرد و از همین جا بود که او را مشتاق همسری با محمدامین نمود.
مؤخذ قسمت هشتم:
- سور النساء آیه 32.
برچسب: نویسنده: درگاه دادور
تاريخ: پنجشنبه 27 تير 1392 ساعت: 19:03